روش تدريس ياد سپاري

 

روش تدريس ياد سپاري :

روش ياد سپاري از نتيجه آزمايشهاي متعدد وفعاليت لوريان و لوكاس بوجود آمده است وشامل چها ر گام اساسي كه مبتني بر اصل توجه وفنون براي افزايش ياد آوري بهتر مي باشد .

تمرين و يادآوري
افزودن بر تصاوير حسي
ايجاد ارتباط
توجه به مطالب

 

هدف روش ياد سپاري :

هدف اساسي روش ياد سپاري اطلاعات ايجاد مهارت دريافت درست واقعيتها،اصول ومفاهيم مي باشد يا به ديگر سخن روش ياد سپاري ايجاد مهارت يادگيري زبان معنا دار است .

روش ياد سپاري به فرد كمك مي كند ضمن بررسي فرآيند شناخت ويادگيري خود روشهاي به ياد سپاري را شناسايي كند و به كار ببرد .

روش ياد سپاري يكي از رو شهاي فراشناختي است زيرا فرد مي تواند فرآيندهاي ذهني خود را در يادگيري بشناسد وروشهاي ارزشيابي كنترل و اصلاح آن را اتخاذ كند . اين اقدام جزو اصول اوليه فراشناخت است . اما بايد توجه كرد كه ممكن است دليل فراموشي نارسايي يا ضعف سيستم داخلي ذهن باشد . در نتيجه هدف از بكار گيري روش ياد سپاري يادگيري معنا دار است و مشكل فراموشي را اصلاح خواهد كرد .

الگوي ياد سپاري بخصوص براي افزايش ظرفيت ذخيره سازي و بازشناسي اطلاعات تدوين شده است اين الگو بايد بتواند احساسي از قدرت ذهني را با آگاهي دانش آموزان نسبت به توانائيهاي دروني خود براي تسلط بر مطالب نا آشنا مهارتهاي ذهني و توجه محيط اطراف پرورش دهد و متوجه بشود كه آموختن يك جريان اسرار آميز دروني نيست كه به آن كنترل نداشته باشيم بلكه آدمي با آگاهي از نحوه يادگيري و رشد به احساسي از تسلط و كنترل بر افكار آينده خود برسد.

در روش ياد سپاري هدف اصلي اين است كه از اطلاعات به سپرده شده براي انواعي از عمليات ذهني استفاده كند زيرا عمليات ذهني در انسان شامل عواملي چون استدلال تجزيه و تحليل استنباط تفسير و تحليل و انتقال ميباشد افزون بر اين انسانها با سپردن اطلاعات به حافظه زمينه هاي خلاقيت را ايجاد مي كنند.

خلاصه گفتني است كه هدف اصلي روش تدريس يادسپاري اطلاعات آموزش شيوه صحيح معنا دار كردن اطلاعات دريافتي و انبار كردن اطلاعات در حافظه و انتقال مطلوب آنها است .

قبل از اينكه به بيان مراحل اجراي روش تدريس ياد سپاري بپردازيم لازم است به تاكتيكهاي ساده سازي مواد آموزشي براي يادسپاري توسط معلمان محترم اشاره شود كه تاكيد برآنها موجب بهبود يادسپاري خواهد شد .

1- ترتيب و توالي	رويه ها اصول مولفه ها وطبقه بنديهاي مبتني بر ترتيب وتوالي وياد يارها رديف بندي مجلات وداستانها ابزارهايي براي كمك به ياد سپاري اند .
2- نكات كليدي	در هر مرحله از تدريس فقط تعداد محدودي از نكته هاي دروس از يك حافظه به حافظه ديگر منتقل ميشوند بنا بر اين اطلاعات را بايد تا سطح (( بايد دانست )) تقليل داد و اطلاعات ضروري را از ااطلاعات غير ضروري جدا كرد .
3- الگو يا سازماندهي	اطلاعاتي كه در قالب الگوهايي سازمان دهي شده اند كمك كننده اند مانند نمادها،چارت ها،جداول و غيره براي ياد سپاري به فراگيرندگان ياري مي دهند .
4- معنا	اطلاعات پر معنا بهتر به ياد سپرده مي شوند تا اطلاعاتي كه بي معنا يا كم معنا هستند معلمان بايد موضوعات ارزشمند مناسب را براي فراگيرندگان طرح كنند و تاكيد به نكته هاي كليدي نيز مهم است .
5- ارتباط مكاني وزماني	اطلاعاتي كه روابط بين آنها مشهود است بهتر به ياد سپرده مي شوند بعلاوه بايد اطلاعات جديد را با اطلاعات پيشين ياد گيرنده پيوند داد و بر چگونگي ارتباط موضوعي با موضوع ديگر تاكيد ورزيد .

 

مفاهيم اساسي روش تدريس ياد سپاري

1- آگاهي	پيش از يادسپاري هر چيزي ما بايد بر آنها توجه نشان دهيم يا بر آنها متمركز شويم
2- مشاهده	مشاهده براي كسب آگاهي اوليه بسيار ضروري است ( در اين مقوله منظور ازمشاهده استفاده از همه حواس براي كسب اطلاع در باره اشياء و رخدادها است ) بنا به گفته اوريان و لوكاس هر چيزي كه در ابتدا به آن آگاهي لازم بدست آوريم فراموش نخواهيم كرد .
3- پيوند	يكي از اصول اساسي حافظه اين است كه هر اطلاع جديد را مي توان آموخت به شرط اينكه آن را بتوان به پيش آموخته ها پيوند داد .
4- سيستم اتصال	محور اساسي در روش يادسپاري ارتباط دادن يا پيوند دادن دو يا چند فكر يا ايده به يكديگر است پيوند دادن افكار وايده ها به يكديگر سبب روشن شدن افكار مي گردد
5- ايجاد پيوند مضحك	اگرچه واقعيت است كه پيوند دادن فكر ها و واقعيت ها مبناي كار حافظه است ولي بر قوت و دوام پيوند ها زماني افزوده مي شود كه پيوند هاي خنده دار وعجيب ايجاد شود .
6- كلمه كليد	كلمه كليد نماينده يك متن يا يك گفتار است ( بايد افراد را آموزش داد تا بتوانند متون و گفتارهاي بلند را در غالب چند كلمه خلاصه كنند) .

 

مراحل اجراي روش تدريس ياد سپاري

مرحله اول : توجه به مطالب

در اين مرحله معلم تلاش مي كند توجه دانش آموزان را از طريق هدايت آنان به خط كشيدن زير مطالب اصلي ، فهرست كردن نكات ، دقت در مطالب به متن درس جلب نمايد .

مرحله دوم : ايجاد ارتباط

در اين مرحله معلم تلاش مي كند تا دانش آموزان را ترغيب كند كه از كلمه كليد و اتصال كلمه بهره گيرند

مرحله سوم : افزودن بر تصاوير حسي

در اين مرحله هم مي توان از راهبرد هاي مرحله دوم استفاده كرد با اين همه توصيه ميشود معلم براي واضح تر كردن تصويري از مطالب در زندگي دانش آموزان را به ايجاد پيوند هاي مضحك راغب سازد .

مرحله چهارم : تمرين و يادآوري

تمرين و تكرار اطلاعاتي كه براي يادگيري در نظر گرفته شده است سبب ميشود انتقال ياد گرفته ها به نحو مطلوبي صورت پذيرد افزون بر اين سبب پديدآيي تبحر و تسلط ميگردد .

معلم در اين مرحله از دانش آموزان ميخواهد با استفاده از فنون ارائه شده بصورت دو به دو به تمرين بپردازند . توصيه مي شود آنچه را كه براي خود درباره موضوع جلب كننده باشد يادداشت كنند وبه كلاس ارائه نمايند .

 

با توجه به اين موضوع كه معلم پس از آموزش مراحل اجراي تدريس بايد به تدريج كار را بدست دانش آموزان سپرده وخود نقش راهنما را ايفا نمايد زيرا اين دانش آموزان هستند كه بايد بطور مستقل از راهبرد ها در هر موقع كه به حفظ كردن مطالب نياز دارند استفاده كنند . بنا بر اين معلم بايد راهكارهاي زير را به دانش آموزان توصيه نمايد .

1- سازماندهي اطلاعات	آنچه ميخواهيد ياد بگيريد بايد سازمان مشخصي داشته باشد از طريق الگوهاي دريافت مفاهيم استقرائي ، پيش سازمان دهنده ، پيوند هاي موجود براي آنها آسان ميشود.
2-منظم كردن اطلاعات	اطلاعاتي كه داراي نظمي منطقي و با معنا باشد بهتر ميتواند با ذهن جور شده ودر آن نگهداري شود .
3- اتصال اطلاعات به مطالب آشنا	برچسب نام ، خاصيت ، رنگ ، اندازه .
4- اتصال اطلاعات به نشانه هاي بصري	تصوير، پوستر، فيلم ، عكس . . . . .
5- اتصال اطلاعات به اطلاعات تداعي يافته	اتصال نام افراد به افراد مشهور، به محل تولد، يا خصوصيات مكاني خاص
6- تدابيري كه اطلاعات را روشن مي سازد	استفاده از وسايل واشياء براي نشان دادن رابطه هاي رياضي ويا استفاده از نمايش براي حقايق و مفاهيم
7- خواندن كلمه به كلمه ودانستن نتايج	دانش آموزاني كه در گذشته تجارب موفقي در حفظ مطالب نداشته اند از تكاليف كوتاه و روشن وبازخورد هاي به موقع استفاده مي كنند .

 

 

منابع : روشهاي نوين تدريس براي آموزش وكار آموزي تاليف : دكتر محمد احديان – محرم آقا زاده

آموزش راههاي يادگيري ( الگوي يادسپاري ) تاليف : سهيلا حاجي اسحاق