طرح درس علوم دوم - شناخت ساختمان و كار دستگاه گوارش انسان

هدف كلی:

-شناخت ساختمان و كار دستگاه گوارش انسان

ـ

ادامه نوشته

طراحي آموزشي با رويكرد تربيتي

طراحی آموزشی : انسان برای انجام دادن هر فعالیتی نیازمند طرح و نقشه ای است تا مراحل و اقدامات اجرایی در آن به خوبی مشخص شده باشد  . هر فعالیت هدفمندی الزاماً به برنامه ی صحیحی همراه با ملاحظات همه ی جوانب نیازمند است . این موضوع در امر آموزش بسیار قابل اهمیت است و معلمان ، در مقام طراح اموزشی ، باید برای تدوین یک برنامه ی مناسب ، مهارت و توانایی کافی داشته باشند . در این زمینه ، وظایف مهم یک معلم کارآمد عبارت است از :

1- توانایی و صلاحیت کافی برای طراحی فرآیند تدریس

2- توانایی و مهارت کافی برای اجرای برنامه تدوین شده

3- آگاهی و مهارت کافی برای کنترل و ارزیابی آموخته ها

تدریس فعال

روشی است که دانش آموزان در جریان آموزش نقش فعالی برعهده دارند . بحث می کنند ، مسائل را حل و تمرین کرده و با راهنمائی معلم به کسب تجربه می پردازند . به عبارت دیگر تعامل دو طرفه بین معلم و شاگرد وجود دارد .

وقتی مطلب درسی برای شاگرد به صورت مسئله یا مشکل درآمد، سعی می کند آن را حل کند ، مطالعه ، تحقیق ، آزمایش و بحث می کند و در جریان یادگیری نقش موثر داشته و مطلب را یاد می گیرد .

ادامه نوشته

به کارگیری روش پودمانی در تدریس علوم تجربی

در روش جدید آموزش علوم ، معلم نقش محوری سابق را ندارد ، بلکه این دانش آموزان هستند که با فعالیت خود تلاش می کنند به اهداف آموزشی دست یابند . با وجود این ، نمی توان گفت که از اهمیت نقش معلمان کاسته شده است . معلمان به عنوان مدیران کلاس و طراحان آموزشی تلاش می کنند تا روش های آموزشی را بهبود بخشند. آن ها فرصت هایی برای یادگیری بهتر فراهم می آورند و دستیابی به اهداف آموزشی را تسهیل می کنند. معلمان همچنین درباره نوع روش های سازماندهی و زمان به کارگیری هر یک از روش های ارائه محتوا تصمیم گیرنده هستند. با توجه به اهداف نوین آموزش علوم ، این امر بسیار مهم است که روش های ارائه و سازماندهی بتواند فرصت های درگیری بیش تر فراگیران در موقعیت های آموزشی را فراهم آورد و اجازه دهد تا دانش آموزان با روش های کاوشگری و حل مساله و سایر مهارت ها به اهداف آموزشی دست یابند.

ادامه نوشته

همه ی معلمان به شناخت هایی از این قبیل نیازمند ند :

 •شناخت خویشتن

• شناخت فلسفی وعلمی و هنری

• شناخت دانش آموزان و دانش جویان؛

• چه نیازهایی دارند ؟

• جامعه و جهان چه انتظارهایی از ایشان دارند ؟

• در چه شرایطی زندگی می کنند ؟

• چگونه یاد می گیرند ؟

• چه چیزهایی و چه مقدار باید یاد بگیرند ؟

• چه برداشت هایی از موفقیت ها و جامعه و جهان دارند ؟

• چه فرهنگی بر زندگی ایشان حاکم است ؟

• به چه نوع کمک های جنبی نیاز دارند ؟

• اوقات فراغت خود را در کجا و چگونه می گذرانید ؟

• از مدرسه ومدیر و معلمان خود چه انتظارهای مخصوصی دارند ؟

• شناخت فرهنگ جامعه و جهان معاصر .

• شناخت گذشته ، حال ، آینده ی احتمالی جامعه و جهان .

• شناخت مواد و موضوعات درسی گذشته و آینده ی آن ها .

• شناخت چگونگی آموزش دروس گوناگون در جهان امروز .

• شناخت چگونگی آموزش .

• یادگیری یادگرفتن ( یادگیری مداوم ).

• یادگیری به کاربستن ( یادگیری انتقال ).

• یادگیری زیستن ( یادگیری سالم زیستن ).

• یادگیری هم زیستی ( یادگیری تحمل افکار ).

• یادگیری منبع معتبر یافتن یا فرهنگ های مخالف .

• یادگیری استنباط و استنتاج و استدلال مؤثر .

• یادگیری سخن مؤثر گفتن .

• یادگیری بازاندیشیدن و فراتر اندیشیدن و انتقادی اندیشیدن.

• شناخت چگونگی جهانی اندیشیدن و جهانی عمل کردند .

• شناخت انواع و چگونگی اجرای مؤثر فعالیت های آزاد یا فوق برنامه و چگونگی مؤثر سازی آن ها در تغییر رفتار مطلوب در شرکت کنندگان

• شناخت چگونگی آموزش خانواده ها در جهان امروز .

• شناخت چگونگی کاربرد مؤثر فناوری در آموزش و پرورش جامعه ی خویش .

• شناخت چگونگی شرکت در خدمات اجتماعی و چگونگی آموزش آن ها به کودکان و نوجوانان .

• شناخت فنون و روش های گوناگون تغییر رفتار در دنیای امروز .

• شناخت چگونگی مدیریت زمان .

• شناخت چگونگی مدیریت استعدادها و توانایی ها.

• شناخت چگونگی تشکیل و مدیریت خانواده .

• شناخت چگونگی ارزشیابی شناخت های خود و دانش آموزان و دانش جویان .

• شناخت شرایط و ویژگی های مدرسه و پیش دبستانی ، دبستان ، راهنمایی ، دبیرستان سالم و مؤثر در جامعه و جهان معاصر.

• شناخت چگونگی در جریان یافته های جدید علوم و معارف بودن .

• شناخت چگونگی آموزش انتقادی برنامه ها و کتاب های درسی و سایر وسایل آموزشی .

• شناخت چگونگی تشکیل و تجهیز کتاب خانه های مدرسه و کلاس .

• شناخت انتظارهای جامعه و جهان از مدارس و معلمان و چگونگی پاسخ دادن به آن ها .

ادامه نوشته

نقش معلم در اموزش مبتنی بر رایانه

در مدارس و آموزشگاه ها ، معلم يكي از مهم ترين فاكتورهاي موفقيت محسوب مي شود. تا جائي كه بسياري از آموزشگاه ها حاضرند مبالغ كلاني بپردازند تا نام يك معلم معروف را در فهرست مدرسانشان داشته باشند، و البته ساختار معلم مدار آموزش سنتي نيز همين را مي طلبد. در سيستم آموزشي كه بار اصلي آموزش تقريبا بر عهده يك مولفه است ، طبيعي است كه هر تغيري در آن مولفه، تغير در كل كيفيت آموزش را به همراه دارد.

الگوهاي تدريس فعال

1.   الگوي كار و بحث گروهي               

2.    روش پرسش و پاسخ 

3.   الگوي تدريس  5E(بر اساس ساخت گرايي)                         

4.   الگوي بديعه پردازي يا نوآفريني Synectics  

5.   الگوي دريافت مفهوم Attaining concept         

6.   الگوي تدريس مبتني بر نظريه فرا شناخت Metacognition     

7.   الگوي يادسپاري (Memorizing)              

8.   الگوي تدريس بازي نقش يا ايفاي نقش (Role playing)  

9.   الگوي پيش سازمان دهنده.(advance organizer)     

10.  الگوي بارش مغزي    

11. يادگيري از طريق همياري (Cooperative Learning)   

12. تدريس كاوشگري

ادامه نوشته

یک تجربه موفق آموزشی ویژه درس علوم تجربی راهنمایی

یک تجربه موفق آموزشی ویژه درس علوم تجربی راهنمایی

 

    یکی از موارد مهمی که اغلب ما در کلاس‌هایمان با آان روبرو هستیم این است که دانش‌آموزان در درک سوال ها با مشکل مواجه هستند و صورت مسئله را خوب نمی فهمند و شاید یک دلیل آن ، تعداد بسیار کم نمونه سوال در کتاب باشد . از این جهت اگر بعضی مواقع مسئولیت  طراحی سوال را به عهده ی آن ها بگذاریم ، شاید بهتر متوجه نکات مهم  کتاب شوند و از طرفی توان پاسخ گویی آن ها به انواع سوال ها بیش‌تر  شود.

 

ادامه نوشته

ایجاد انگیزه

معلم ها اغلب از روانشناسان می پرسند که چگونه می توان در دانش آموز برای یادگیری ایجاد انگیزه کرد. پاسخ این است :"در او احساس اطمینان واعتماد به نفس ایجاد کنید. تا بتواند شکست را متحمل شود." عمده ترین مانع یادگیری ترس است :

 

ادامه نوشته

برخی از خصایص کودکان و نوجوانان تیزهوش

-    نسبت به یادگیری حریص اند ، با سرعت و کارایی می آموزند و مفاهیم پیچیده و جزئیات را به سرعت جذب می کنند .

2-    از اعتماد به نفس بالایی برخوردارند و به قدرت و توانایی های خود اعتماد دارند.

3-   خوانندگان همیشگی کتاب هستند و از خواندن لذت می برند و غالباً از کتب و اطلاعاتی نظیر دایره المعارف ها ، فرهنگ‌ها و اطلس ها و زندگی نامه ها را بر می‌گزینند.

 

 

ادامه نوشته

مدیریت کلاس-17 نكته

1. وقت شناس باشید
2. قاضی عادل باشید
3. سرحال و خوشرو باشید  
4. مسئولیتها را واگذار کنید
5. از دانش آموزان تشکر کنید
6. به صورت انفرادی تادیب کنید 
7. عمل کنید ، تنها واکنش نشان ندهید
8. ارتباط چشمی را دست کم نگیرید. 
9. مراقب بایستید و به دیگران فرصت دهید.  
10. دانش آموزان را با احترام صدا کنید.   
11. دانش آموزان را متعجب و غافلگیر کنید. 
12. آرام ، خونسرد و حرفه ای برخورد کنید.
13. به جای واژه " تو " از " ما " استفاده کنید
14. به دانش آموزان فرصت فکر کردن بدهید.
15. به جای دوست بودن ، دوستانه رفتار کنید.
16. قبل از شروع درس حواس دانش آموزان را متمرکزکنید. 
17. گروهی کردن و ایجاد حس در گروه را افزایش دهید.
     

سخناني پيرامون درس و مدرسه

• هر آموزش وپرورشی که بدون ارتباط با نیاز خودانگیخته ی دانش آموزان باشد دیر یا زودازقلمرو زندگی آن ها خارج می شود.  «پائولوفریره»
• - من سعی می کنم مدرسه رفتن مزاحم تحصیلاتم نشود.  «مارک تواین»
• - این درست است که ما بیشتر از کودکان می دانیم اما معلوم نیست که بهتر از آن ها بدانیم.   هلوسیوس
• - کتاب درسی معجونی درهم و برهم ومکتوب از توهمات ذهنی ونیازهای خودمحورانه ی بزرگسالان برای تحمیل به دانش آموزان است که هدف پنهان آن با اهداف آشکار آن فاصله ای نجومی دارد. «عبدالعظیم کریمی»
• - امتحان عبارت است از جلسه ای از پیش تعیین شده با انتظارات نامعین ازافراد معین که غایباً باید به محاکمه ی ذهنی کشیده شوند . برخی ازخواص آن به شرح زیر است: منبع دلهره و اضطراب روانی برای دانش آموزان،دادگاه صحرایی برای بررسی پرونده درسی دانش آموزان ،انتظاربرابرازاستعداد های نابرابروجلسه ارزش گذاری ونه ارزشیابی برای تولید برچسب های ماندگار برشخصیت دانش آموزان. «عبدالعظیم کریمی»
• - در نظام های آموزشی سنتی تمرکز اصلی روی انتقال اندیشه ی دیگران به دانش آموزان است و نه آموزش اندیشه سازی و اندیشه ورزی توسط خود دانش آموز .  «عبدالعظیم کریمی»
• - انسان واقعی همیشه غیر قابل پیش بینی است، او آزاد است او یک شخصیت ثابت و قالبی ندارد . «اوشو»
• - گفتن آموزش دادن نیست .   «ثوراندیک» ***
•  
  

یادگیری از طریق همیاری (Cooperative Learning):

مقدمه: پژوهشگران اظهار داشته اند كه یادگیری یك فرایند اجتماعی است و فعالیت های یادگیری برای رسیدن به مرحله ی تولید دانش و اطلاعات حیاتی است. در سال های اخیر بسیاری از معلمان فواید و اثرگذاری های راهبردهای یادگیری را از طریق همیاری دریافته اند. یادگیری از طریق همیاری یك قالب یا چهارچوب آموزشی است كه در آن گروه های دانش آموزی ناهمگن از سوی معلم شكل داده می شوند و به فعالیت می پردازند.
هدف: هدف نهایی از كاربست الگوی تدریس یادگیری از طریق همیاری دستیابی به فعالیت های عالی ذهنی است. در واقع با وجود تفاوت های موجود در روش اجرای الگو، پنج عنصر در استفاده از الگوی یادگیری از طریق همیاری بسیار اساسی به نظر می آید:
همبستگی مثبت، مسئولیت فردی، تعامل چهره به چهره، مهارت های اجتماعی و پردازش گروهی. این عناصر معلم را از سخنرانی صرف و دانش آموز را از تكرار بی مورد آموخته هایش رها می سازد. افزون بر این، یاگیری از طریق همیاری فرصت هایی را پدید می آورد كه یادگیرندگان بتوانند در موقعیت هایی چون كارگروهی، ارتباطات، ایجاد هماهنگی اثرگذار و تقسیم كار موفق شوند. بنابراین، مشاهده می شود كه دانش آموز در گروه های یادگیری از طریق همیاری باید بیش از یادگیری در قالب الگوهای دیگر به فعالیت بپردازند.
امروزه، متخصصان آموزش و پرورش الگوهای گوناگونی را برای همیاری به كار می برند ولی مراحل اساسی اجرای الگو به صورت  زير است:

ادامه نوشته

ارزشیابی و 97 نکته مهم

" ارزشیابی " یکی از ارکان مهم آموزش و پرورش و بخش جدایی ناپذیر آن است ( حسن پاشا شریفی ). باید دانست که آموزش و پرورش فرایندی متشکل و به هم پیوسته است که تمام اجزای آن به گونه ای سازمان یافته برای رسیدن به هدفی معین فعالیت می کنند.
در پایان هر یک از برنامه های آموزشی ، معلمان علاقه مندند میزان تغییرات حاصله در رفتار دانش آموزان را بررسی کنند تا معلوم شود ، چه اندازه به هدف های مورد نظر نزدیک شده اند. این عمل را اصطلاحاً ارزشیابی یا امتحان گویند که در نگارش های نوین بر خلاف گذشته دارای هدف های مهم تر و گسترده تری است.

ادامه نوشته

یادگیری مبتنی بر مغز

اشاره:
 علوم بنیادی اعصاب (عصب شناسی و رفتارشناسی مغز و سلسله اعصاب)، از جمله دانش های پیچیده ای است که به تدریج و آرام- آرام وارد عرصه های زندگی می‌شود. امروزه کاربردهای عصب شناسی در علوم تربیتی و آموزش و پرورش، گسترده تر از سایر زمینه‌ها نمود یافته است. آن چه در پی می‌آید مقاله ای است که از مجله معروف و حرفه ای «رهبری آموزشی» ترجمه شده است که به رغم سنگین بودن برخی از بخش های آن، قابل تعمق و خواندنی است. نکته های خارج شده در این مقاله، می‌تواند فرضیات بسیاری از پژوهش های تربیتی و رفتاری را شکل دهد. در «علوم اعصاب» مطالب زیادی دارد که می‌تواند به درک ما از تدریس و یادگیری بیفزاید. اما برای آوردن پژوهش به بیرون از آزمایشگاه و به داخل کلاس درس، باید محتاط باشیم. ما مطالب فراوانی در مورد ارتباطات بین مغز و راهکارهای کلاس درس شنیده ایم. اما در این مورد، واقعاً چه می‌دانیم؟
 مربیانی که حلقه اتصال «علوم مغز» را با تدریس و یادگیری مورد مطالعه و بررسی قرار می‌دهند، باید در مورد نحوه تفسیر و استفاده از پژوهش، محتاط باشند و سنجیده عمل کنند. کسانی از ما، که در حرفه تعلیم و تربیت، پژوهش های علوم بنیادی اعصاب را مطالعه می‌کنند، می‌کوشند آنها را با داده های روان شناسی کاربردی یا «علوم شناختی» سازگار سازند.

 

ادامه نوشته

استفاده از گروههاي يادگيري هميار در کلاس درس

معلمان از گروه هاي كوچك، معمولاً براي ايده سازي براي بحث در كلاس درس، براي تغيير در روند سخنراني، يا براي ترغيب دانش آموزان براي صحبتكردن در كلاس استفاده مي كنند. كاربرد روش يادگيري از طريق همياري، بررسي گروه هاي كوچك متفاوت از كاربري هاي مختلف يادگيري از طريق همياري است. در كلاس درسي كه به صورت منظم و قاعده مند از روش يادگيري از طريق همياري بهره گيري مي شود، معلم بايد تكليف روشن و حساب شده اي را براي دانش آموزان درنظر بگيرد و دستور العمل هاي خاصي را براي انجام دادن تكليف معين شده ارائه دهد. يادگيري از طريق همياري چيست؟ يادگيري از طريق همياري راهبردي است كه دانش آموزان را در قالب گروه هاي منسجم و پايدار براي كار و تماس با يكديگر برمي انگيزد. كار گروهي، بخش اصلي تحقق اهداف يادگيري در كلاس هاي درس است. يادگيري از طريق همياري، مسئوليت پذيري شخصي را در ميان تعاملات گروهي پرورش مي دهد. به طوري كه به گفته آليسون كينگ (1993) در يادگيري از طريق همياري، نقش معلم از «داناي صحنه كلاس به راهنماي عمل» تغيير مي يابد. دانش آموزان اگر چه به صورت گروهي به يادگيري اقدام مي كنند، ولي پيشرفت آنان در يادگيري، به صورت انفرادي سنجيده مي شود.

ادامه نوشته

به کار گيري روش پودماني در تدريس علوم تجربي

طرحي نو علاء نوري ، کارشناس و دبير آموزش علوم 1. کارآمدي و اثر بخشي در آموزش علوم 1-1 طرح يک مساله در روش جديد آموزش علوم ، معلم نقش محوري سابق را ندارد ، بلکه اين دانش آموزان هستند که با فعاليت خود تلاش مي کنند به اهداف آموزشي دست يابند . با وجود اين ، نمي توان گفت که از اهميت نقش معلمان کاسته شده است . معلمان به عنوان مديران کلاس و طراحان آموزشي تلاش مي کنند تا روش هاي آموزشي را بهبود بخشند. آن ها فرصت هايي براي يادگيري بهتر فراهم مي آورند و دستيابي به اهداف آموزشي را تسهيل مي کنند. معلمان همچنين درباره نوع روش هاي سازماندهي و زمان به کارگيري هر يک از روش هاي ارائه محتوا تصميم گيرنده هستند. با توجه به اهداف نوين آموزش علوم ، اين امر بسيار مهم است که روش هاي ارائه و سازماندهي بتواند فرصت هاي درگيري بيش تر فراگيران در موقعيت هاي آموزشي را فراهم آورد و اجازه دهد تا دانش آموزان با روش هاي کاوشگري و حل مساله و ساير مهارت ها به اهداف آموزشي دست يابند.

 

ادامه نوشته

روش نگارش و تنظيم طرح درس

ادامه نوشته

روش های تدریس خلاق

خلاقیت به معناى خلق و آفرینش اندیشه ها، ایده ها، افکار نو و بدیع، متفاوت نگریستن به امور، عبور از مرز دانسته هاى محدود به حیطه نادانسته هاى نامحدود و کشف و ابداع راه حل هاى جدید براى حل یک مسأله است

...

روش هاى عملى پرورش خلاقیت

هر یک از این روش ها مى تواند خلاقیت دانش آموزان را پرورش دهد. در بهره گیرى از این روش ها باید به ویژگى هاى روش خلاق توجه کرد.

1- داستانگویى و قصه نویسى

2- شرح حال نویسى و انشا نویسى

3- امور هنرى از قبیل نقاشى

4- بیان شرح حال و زندگى بزرگان

5- استفاده از روش هاى تدریس متنوع

در تدریس موارد مختلف، هیچ گاه نباید از روش و الگوى واحدى استفاده کرد. افکار قالبى را در کودکان ایجاد نکنید و پرسش و پاسخ ها باید در کلاس درس، آزاد باشد، نه قالبى و محدود.

6- ایجاد فرصت براى یادگیرى اکتشافى

7- تشویق دستاوردهاى خلاق کودکان

....برای ادامه این منبع را کلیک کنید

راست مغز هستید یا چپ مغز

ادامه نوشته

یادگیری از طریق همیاری (Cooperative Learning):

ادامه نوشته

یادگیری با رویکرد ساختار گرایی

این نظریه اشاره بر ان دارد که یادگیرنده دانش را برای خودش و توسط خودش می سازد هر فراگیر گاه به طور جمعی و گاه به صورت انفرادی معانی را می سازد. او یاد می گیرد که ایجاد معانی همان یادگیری است و نمیتوان این یادگیری را به روش دیگر به دست اورد.

ادامه نوشته

مقدمات طرح درس

طرح درس یا سناریوی آموزشی برای نخستین بار در سال 1918 توسط"فرانکلین بوبیت" مطرح شد و لزوم استفاده از سازماندهی در امر یاددهی – یادگیری مورد تأکید قرار  گرفت. طرح درس به شکل امروزی آن، در سال 1950 به وسیله روان شناسان برجسته امر تعلیم و تربیت "بنجامین . اس . بلوم" شکل گرفت و در سال 1962 " رابرت گلیرز" نظرات تکمیلی خود را در راستای دیدگاههای بلوم مطرح کرد که تا به امروز نیز مدنظر برنامه ریزان و هدف گذاران آموزشی و دست اندرکاران امور آموزشی در سطح جهان بوده است.

ادامه نوشته

چگونه طرح درس بنویسیم؟

   طرح درس روزانه پیش بینی مجموعه فعالیتهای است كه معلم برای تدریس در یک جلسه درس تدارك می بیند. در طرح درس فعالیتهای ضروری و مهم آموزشی به ترتیب ودر زمانهای مشخص تنظیم می شود و به كیفیت آموزش كمك خواهد كرد. تدوین طرح درس برای معلمان تازه كار و دانشجویان تا حدودی وقت گیر و مشكل است و به تدریج وپس  از كسب تجربه تهیه آن آسان تر خواهد بود.

ادامه نوشته

چگونه طرح درس بنویسیم؟

ادامه نوشته

یک نکته از فلسفه آموزش و پرورش :

روسو می گوید:

معلم خوب کسی نیست که در کمترین زمان بیشترین چیزها را می آموزد بلکه کسی است که :

شوق به آموختن و فهمیدن را در دانش آموزان بر می انگیزد زیرا هدف آموزش به کار گرفتن توانایی اندیشیدن و فهمیدن است.

الگوی تدریس اعضای تیم ( همیاری)

در این روش هر فراگیر می تواند به اعضای تیم خود آموزش می دهند ،بنابراین هر عضو هم به عنوان معلم و هم به عنوان شاگرد عمل می کند

در اجرای این طرح ،همیاری بین اعضای تیم کلید موفقیت است و هیچ کس نمی تواند خاموش باشد.

یادگیری از طریق همیاری در شروع قرن گذشته  از طرف جان دیویی مطرح شد و یکی از مباحث دائمی در آموزش و پرورش است  تحقیقات نشان می دهد این نوع یادگیری  مسئولیت را بر دوش دانش آموزان قرار می دهد و آنان را در فرایند یادگیری سهیم می کند. و پایه و اساس این روش تشکیل تیم های یادگیری است.

ادامه نوشته

روش های نوین تدریس علوم تجربی

یکی از ویژگی های بارز انسان کنجکاوی است که ازدوران کودکی تا پایان عمر اورا به دانستن وکشف حقایق و پرده برداری از مجهولات سوق میدهد این نیروی درونی تکاپوی انسان را برای کسب علم و گریز از جهل افزون می کند .

ادامه نوشته

پیشنهادات مطرح شده همکاران در زمینه تدریس علوم تجربی :

پیشنهادات  مطرح شده همکاران در زمینه تدریس علوم  تجربی :

1.استفاده از فیلم ها و نرم افزار های آموزشی در کلاس از طریق سی دی ، ویدئو ،رایانه و ویدئو پروژکتور و ...

2.       عینی کردن(کاربردی) موضوعات درسی با زندگی روز مره دانش آموزان

3.       احترام متقابل بین معلم و دانش آموز

4.       تسلط دبیر به موضوعات درسی(در این زمینه +کلاس کتاب درسی را نگاه بیندازند چرا استفاده  زیاد از کتاب همزمان با تدریس باعث سلب اعتماد دانش آموز ان نسبت به معلم می شود )

5.       همکاران محترم حداقل چار چوب  طرح درس روزانه را رعایت نمایند در این زمینه یک نمونه طرح درس روزانه ارسال خواهد شد .

6.       تشکیل نمایشگاه از آثار و دست سازهای دانش آموزاناز جمله روزنامه دیواری و سنگ ها و فسیل و ساخت و دستگاه شبانه روز و... در محل آموزشگاه

7.       شناسایی دانش آموزان از نظر و ضعیت مادی    ( همکاران رعایت حال دانش آموزان بی بضاعت را سر کلاس داشته باشند .)

8.       شناخت دانش آموزان از نظر  داشتن  پدر و مادر  و شغل والدینشان. (البته این بصورت محرمانه باشد)

9.       مسئولیت دادن به دانش آموزان از جمله کمک کردن در ارزشیابی دانش آموزان، ساخت وسایل ، آوردن آزمایشگاهی به کلاس ، وسایل کمک آموزشی و...

10.   استفاده از تشویق مثل استفاده از کارت امتیاز ، تشویق دانش آموزان ، لبخند ، جایزه و...

11.   برای ایجاد انگیزه در دانش آموزان می توان از فیلم و نرم افزار های آموزشی استفاده شود.

12.   برای ایجاد انگیزه می توان با در گیر کردن ذهن دانش آموز با موضوعات درسی، درس را  شروع نمود . مثلاً در تدریس سنگ های رسوبی می توان جمله زیر ا نوشت و توضیح داد«سنگ های رسوبی برگ های دفتر خاطرات زمین اند»

13.   همکاران محترم سعی کنند در حد امکان آزمایشات کتاب  را انجام دهند .

روش تدريس ياد سپاري

 

ادامه نوشته

روش تدريس همياري

 

ادامه نوشته

روش تدريس استقرائي ( تكوين مفهوم )

                                                                                             بهنام پيروي
حمي توان آموختن را آموخت   (هيلدا تابا)


               معرفي الگوي روش تدريس استقرائي :

   روش تدريس استقرايي به شيوه تكوين مفهوم يكي از روش هاي فعال آموزشي است كه در صدد است قابليت مفهوم سازي را به فراگيران بياموزد و توانايي آنان را در رويا رويي با پديده هاي پيرامون بر اساس روشي كه مغز در يادگيري و نظم  بخشيدن به مفهوم اتخاذ  مي نمايد  مشابه سازي كند .
(( استقراء  به  معني  در كنار هم  چيدن  جزء ها   براي  خلق يا   شناخت  يك كل است ))
در اين الگو هدف پاياني ديگر انتقال دانش نيست بلكه توسعه توانايي ها و قابليت هايي  است كه با مشاركت فعال فراگير در جريان يادگيري ايجاد مي گردد و آنان را آماده مي سازد تا در مصاف با مسائل و مشكلات با طراحي روش هاي مناسب به حل مساله نايل آيند .
(( روش تدريس استقرائي يعني نحوه   درك  يك  موضوع  از  طريق  اجزاي  تشكيل  دهنده  آن ))
 در اين روش توصيه مي شود  با تشريح و تفسير عناصر سازنده يك موضوع و گروهبندي و عنوان بندي اين اطلاعات اجازه دهيم استنباط و نتيجه گيري كلي را دانش آموز انجام دهد چه بسا دانش آموز از اطلاعات داده شده نتايج بسيار جالب تر و بهتري بدست آورد . پس بهتر است از بيان راه حل نهايي خود داري كنيم و  فرصت كافي براي تفكر به دانش آموز بدهيم تا به نتيجه برسيم .در اين روش حتي حل يك مساله هدف نيست بلكه روش رسيدن به را حل براي ما مهم است و ميخواهيم دانش آموزان  چگونه آموختن را بياموزند.
در جريان تدريس نيز مهم است بدانيم تدريس يك موضوع به صورت يك كل ، از طريق   اجزاي   تشكيل دهنده ي آن تصوير واحدي در ذهن فراگيراني با تجارب و سوابق ذهني متنوع ، توليد نخواهد كرد . به همين دليل لازم است از روش هايي در تدريس استفاده شود كه آنچه باعث شكل گيري يك مفهوم مي گردد در بين تمامي فراگيران مشترك باشد .
تكوين مفهوم :  در اين روش هدف آن است كه در ابتدا دانش آموزان  قابليت لازم را براي جمع آوري و گرد آوري مطالب كسب نمايند يعني قدرت تميز خود را بالا ببرند سپس با گروه بندي مطالب مفاهيمي را تشكيل دهند كه بتوانند از آن براي نزديك شدن به تحليل و درك اطلاعات جديد كه با آنها مواجه مي شوند ، استفاده نمايند .
  اين كار  شامل موارد زير است :
1-    تعيين و برشمردن مطالب مرتبط با يك مساله .
2-    گروه بندي مطالب بر حسب مواردي از مشابهات .
3-    عنوان سازي براي گروه ها .
طرح درس مبتني بر روش استقرائي (تكوين مفهوم)
اين روش تدريس نيازمند يك طرح درس ويژه است كه عناوين آن به شرح زير است :
1-    هدف پاياني: هدف حصول اطمينان از انتقال صرف دانش نيست بلكه بيشتر معطوف است بر ايجاد يك قابليت و توانايي در دانش آموز .
2-    هدف آموزشي : همان عنوان آموزشي است كه قرار است به دانش آموز ان ارائه شود تا با ايجاد تغييراتي در آنها هدفهاي پاياني محقق گردد .
3-    هدف رفتاري : آنچه دانش آموز پس از تدريس  انجام مي دهد تا  معلم متوجه شود كه به هدف پاياني مورد نظر رسيده است .
4-    مراحل تدريس كه شامل سه مرحله عنوان شده در روش تكوين مفهوم است .
5-    ارزشيابي : سنجش عملكرد ياد گيرندگان و مقايسه نتايج حاصل با هدف هاي پاياني از پيش تعيين شده به منظور تصميم گيري در اين باره كه آيا فعاليتهاي آموزشي معلم و كوشش هاي ياد گيري دانش آموزان به بازده  مطلوب رسيده يا نه ؟ 

نكاتي براي معلمان

بنام خدا

زندگی یعنی پژوهش وفهمیدن چیز جدید (دکتر حسابی )

*وظیفه معلم و مدرسه درایجاد علاقه به مطا لعه در دانش آموزان  وراههای فعال نمودن کتا بخا نه های مدرسه*

 

1.معلمین باید روش صحیح مطالعه را مانند دروس دیگر به شاگردان بیاموزند.

2.معلمین ومسئولین آموزشگاه به انحاء مختلف بایدعلاقه خود به مطالعه کردن رانشان دهند.مثلا" به کتابخانه و کتابفروشی ها مراجعه کنند،خلاصه مقالات ونوشته ها را برای فراگیران بازگو نمایند،کتابهای مفیدوجدیدبه شاگردان معرفی نمایندو...

3.ارزش واهمیت مطالعه وکاربرد آن در زندگی را از راههای گوناگون برای فراگیران توضیح دهند.

4.معرفی وتهیه کتابهای جدیدونشریات مفیدومناسب ومتنوع بطور مستمردر محیط آموزشی انجام شده و حتی الامکان در اختیار فراگیران قرار بگیرد.

5.تشکیل کتابخانه در مدرسه وکلاس.

6.فراهم ساختن امکانات وتسهیلات استفاده از کتابخانه وتوجه به تزئینات معقول محیط کتابخانه.

7.تهیه کارت عضویت کتابخانه که این امر برای بسیاری از فراگیران می تواند انگیزه محسوب گردد.

8.معلمین شاگردان را تشویق نمایند که برای یافتن پاسخ سوالات خود،بتدریج به کتابخانه مراجعه نمایند.

9.مقررات دست وپاگیر وبی میل کننده ،مانند اجبار در عضویت کتابخانه وخلاصه نویسی کتابهایی که برای مطالعه می گیرند،از میان برداشته شود.

10.کتابهای پاره وکثیف چون عامل بی میلی است،در اختیار کودک قرار نگیردودر انتخاب کتاب، ذوق کودک در نظر گرفته شود.

11.کودک را مجبور به مطالعه نکنید.

12.مسئولیت دادن به دانش آموزان در تهیه روزنامه دیواری وکارهای عملی.

13.کتابهایی که به دانش آموزان مبتدی در مطالعه،معرفی می شودباید محتوایی ساده داشته باشد.

14.مسئولیت اداره کتابخانه یا همکاری در اداره کتابخانه را به دانش آموزان بسپاریدتا زمینه علاقه مندی در مطالعه وشناخت کتاب بوجود آید.

15.مفاهیم ومحتوای بعضی کتابها به صورت نمایشنامه اجرا گردد.

16.معلمین جلساتی از درس یا دقایقی از ساعات کلاسی را می توانند به مطالعه اختصاص دهند تا هم تنوعی در کلاسداری باشدوهم دانش آموزان با راهنمایی معلم با نحوه مطالعه آشنا شوندوهم یادگیری عمیق تر باشد.

17.معلمین می توانند سایتهای علمی ومفید را به دانش آموزان معرفی کنندتا آنها وقت خود رابا استفاده نامناسب از اینترنت مانندچت کردن و... هدر ندهند.

18.برای تعطیلات نوروز،تابستان یا هر تعطیلی دیگر،معلم می تواند کتابهایی را برای مطالعه به جای انجام هر تکلیف دیگر معرفی کند.

19.از کلاس چهارم ابتدایی به بعد معلم می تواند سوالاتی بین شاگردان تقسیم کندتا برای پاسخ یابی به کتابخانه مراجعه نمایندویا از کلاس پنجم می توانداز شاگردان بخواهدتاشرح حال شخصیت هایا شاعران ونویسندگان راجمع آوری نمایند،در کلاسهای بالاتر می توان خلاصه نویسی ونقادی ومقایسه کتابها و یا به تصویر در آوردن مفاهیم بعضی کتابها را خواستار شد.

20.زمان مطالعه وچگونگی یک مطالعه خوب به دانش آموزان گوشزد شود.

21.در جلسات انجمن اولیاء ومربیان،مسئولان مدرسه بایداولیاء دانش آموزان را با راه و روش مطالعه وچگونگی پیگیری وایجاد علاقه به مطالعه فرزندان در خانه آشنا نمایند.

22. در هنگام مطالعه دانش آموزان رابه دقیق خوانی همراه با خلاصه نویسی تشویق کنید،زیرا عامل مهمی در تقویت حافظه ونگهداری مطالب است.

 

 

طرح آزمايشي اجراي روش هاي گروهي

رديف

نام ونام خانوادگي دانش آموز

روز

تاريخ

عنوان فعاليت

بررسي ماهانه توسط معلم

1

2

3

4

5

در قسمت پايين چيزي ننويسيد.

نام سرگروه

يادداشت سرگروه :

تو ضيحات طرح بعداً اعلام خواهد شد

چگونه معلمی موفق شدم؟

چگونه معلمی موفق شدم؟                     مترجم: سیده فاطمه شبیری از تهران

 

اشتباهات را نادیده بگیریم

 

پژوهشها می گویند:

اشتباهات مطلوب ومفیدند! بیشتر معلمان اشتباهات دانش آموزان را به چشم اموری ممنوعه می بینند و در مواجه با خطاهای آنان ( در نوشته هایشان، بر روی تخته، در کتابچه های تمرین، و یا در پاسخ های شفاهی) بلا فاصله دست به اصلاح آن می زنند.

 

جلو گیری از اشتباهات , باعث ایجاد ناراحتی در دانش آموز می شود , به طوری که او سعی می کند دیگر اشتباه را تکرار نکند. این نگرش به خطاها ، فشار زیادی بر دانش آموز وارد می کند بویژه که محدودیت زمانی نیز وجود داشته باشد. در یک پژوهش ، از تعدادی دانش آموز و معلم (n=38) خواسته شد که مسئله زیر را در مدت دو دقیقه حل کنند و پاسخ را بنویسند : «مردی یک چاقوی جیبی را به قیمت 60 تومان خرید.او اسکناسی 100تومانی پرداخت صاحب مغازه به مقدار کافی خُرد نداشت، به مغازه همسایه رفت ، اسکناس را خرد کرد و 40تومان به خریدار برگرداند. وقتی مشتری از مغازه رفت ، صاحب مغازه همسایه آمد و گفت: «اسکناسی که به من دادی تقلبی بود باید 100تومانی مرا برگردانی !» صاحب مغازه نیز فوراً یک 100 تومانی واقعی به او برگرداند. اگر صاحب مغازه چاقوی جییبی رابه قیمت 50 تومان خریده باشد و اگر ضرر ناشی از گذشت زمان را هم به حساب نیاوریم، او چه قدر ضرر کرده است ؟»

 

9         12           7               5       تعداد معلمان	پاسخ معلمان
هیچ    190ت      150ت      100ت         پاسخ

 

 

 

 

 

جالب است بدانید که توزیع پاسخ های معلمان ، دقیقاً معادل توزیع پاسخ های دانش آموزان بود! دلائلی که معلمان برای اشتباه خود آوردند از این قرار است: فشار زمان، احساس این که تحت کنترل هستند ،حضور در جمع و کمبود تمرکز.

 

مطالعه ای که بنگرت- دراونز،کولیک،کولیک ودمرگان در 1991انجام دادند،نشان دادکه،بازخورد ،وقتی بیشترین تأثیر را داردکه به شیوه ای تشویقی وتقویت کننده ارائه شود و دانش آموزان نیز به درستی در جهت تغییر دادن پاسخ هایشان به سمت پاسخ های صحیح هدایت شوند.

انجمن ملی معلمان ریاضی( NCTM ) در استانداردهای ارتباطی خود بیان می کند که دانش آموزان باید :«در ارتباط با همسالان،معلم وسایرین تفکر ریاضی خود رامبادله کنند» و «تفکر ریاضی وراهبردهای سایرین را تجزیه وتحلیل وارزیابی کنند» معلمانی که دانش آموزان را به همیاری تشویق می کنند، کلاسهایی مملو از دانش آموزان مشتاق به مشارکت خواهند داشت. برای ایجاد و به دنبال آن ، حمایت از چنین محیط      یاد گیری سالمی، معلمان باید با «پاسخ های نادرستِ» دانش آموزان،  به شیوه ای اندیشمندانه و مؤثر برخورد کنند. بازخوردی که معلم به دانش آموز می دهد ، عاملی اساسی در فرایند یادگیری اوست. بازخورد باید متمرکز بر این باشد که چگونه یک دانش آموز به یک پاسخ دست یافته است. البته این بدان معنا نیست که معلم باید روی پاسخ های نادرست، زیاد بحث کند، بلکه منظور این است که باید تفکر « درست»ی که دانش آموز برای رسیدن به یک پاسخ به کار گرفته است ، برجسته کند وبه آن ارج نهد.

 

تقریباً در تمام پاسخ ها، نکات ارزشمندی وجود دارد و معلمان باید در هر پاسخ، در جستجوی یافتن نکته ی جالب و ارزشمند آن باشند.

لازم به ذکر است که توجه اضافی معلم به پاسخ نادرست دانش آموز، نباید به دازا بکشد؛ چرا که ممکن است دانش آموز، چنین برخوردی را توهین تلقی کند و این امر، مانع از ایجاد محط مناسب شود؛ محیطی که در آن دانش آموزان به داوطلب شدن، تلاش برای آزمودن راهبردهای جایگزین، یا ریسک کردن تشوق شوند.

 

کاربردهای این استراتژی در کلاس

تقریباً همه دانش آموزان، در غالب درسها، دچار نوعی اضطراب می شوند.بنابراین، معلم در برخورد با اشتباهات ناشی از اضطراب، باید آگاهانه عمل کند.این بدان معنی است که عکس العمل معلم، باید در حدّ کمکی جریی بروز کند تا در نتیجه، دانش آموز بتواند تا حدودی مسأله را حل کند و به میزانی از تجربه موفقیت دست یابد. به علاوه می توان به صورتی خلاق از اشتباهات استفاده کرد؛ مثلاًشما می توانید متنی اشتباه  ( یا آزمونی حل شده) را به دانش آموزان ارائه دهید تا خودشان آن راتصحیح کنند، یا در یک آزمون تستی چند گزینه ای، گزینه ی نادرست را به عنوان پاسخ معرفی کنید.میزان هیجان ناشی از اشتباه در دانش آموزان، بستگی به عکس العمل معلم دارد. عموماً عکس العمل معلمان در سطوح متفاوتی بروز می کند. نخستین سطح آگاه کردن دانش آموز از اشتباهی است که مرتکب شده است. در سطوح بعدی، معلم با شیوه های متفاوتی، تا حدودی کمک متناسب را ارائه می کند. بازخورد معلم نیز می تواند به اشکال مختلفی ، _ از برخورد توهین آمیز تا برخوردی بی تفاوت و در نهایت به صورت تشویق _ بروز و ظهور یابد.

 

مثالهایی از برخورد توهین آمیز با فردی که دچار اشتباه شده است:

*پرت وپلا نوشتی ،بیشتر دقت کن!

*یه ذره این کله رو به کار بنداز.جوابت مزخرفه!

*چه جواب های چرندی!

*اصلاً تو دهنت را که باز می کنی ،فقط چرت وپرت بیرون می ریزه!

مثالهایی از برخورد خنثی با اشتباهات،بدون ارزش گذاری :

*درست نیست.

*اشتباه حل کردی!

*ظاهراً اشتباهی شده .

مثالهایی از برخورد مثبت ومشوق با کسی که اشتباه کرده است:

*تقریباً درسته دوباره سعی کن.

*ایده ی خوبیه،اما متاسفانه ،جهت درستی را دنبال نکردی!

*متاسفانه نادرسته! اما اگر به فکر کردن درباره ی مسأله ادامه بدهی ،قطعاً به جواب درست می رسی.

 

استفاده ی خلاق از اشتباهات

اشتباهات می توانند برای آشکار کردن روشهای نادرست تفکر به کار روند. بنابرین سعی کنید مسائلی را مطرح کنید که پاسخ های قابل قبول متعددی دارند، سپس در مورد راه حل های گوناگون ارائه شده، استدلال و روی آنها بحث کنید.( نمودار 1)

 

پاسخ به سوال

نمودار 1

 

 

 

 

پاسخ 1

 

پاسخ 2

 

 

 

 

پاسخ 3

چرا پاسخ 1و2و3 صحیح است؟

چرا پاسخ 1و2و3 غلط است؟

 

می توان بحث و گفتگو درباره ی چگونگی حل مسأله را به گروه های دانش آموزان واگذار کرد.مسائلی که پاسخ های قابل قبول متعددی دارند، خیلی نادر هستند.اگر دانش آموزان پاسخ صحیح را بدانند، این امکان نیز وجود دارد که حل اشتباه مسأله به آنها داده شود، سپس                دانش آموزان اشتباه را تجزیه و تحلیل کنند.(نمودار 2)

 

نمودار 2

پاسخ به سوال

پ. 1 نادرست

پ. 2 نادرست

چرا پاسخ 1 نادرست است؟ چه طور می توان پاسخ نادرست را بیان کرد؟

روش نادرست تفکر چه بوده است؟به چه نکاتی توجه نشده است؟

نکات احتیاطی و دام های ممکن

منتظر نشوید دانش آموزان اشتباه کنند تا پس از آن،  از خطا ها به طور خلاق استفاده کنید! توصیه می شود، به دانش آموزان مسائلی بدهید که احتمال ارتکاب خطا در آنها بیشتر باشد. در این صورت می توانید به دانش آموزان یاد دهید که خطا ها را تجزیه و تحلیل کنند و آنها را در جهت بهبود عملکرد آینده خود به کار برند. اگر منتطر بمانید تا از یکی از چندین اشتباهی که ممکن است تصادفاً رخ دهد، استفاده کنید، ممکن است دانش آموزان شرح و توضیحاتی را که به دنبال بروز اشتباه ارائه می دهید، به عنوان توهین به دانش آموزی که خطا کرده، تلقی کنند؛ یا این توضیحات را موجب دست پاچگی او بدانند. در نهایت امکان دارد شما فرصت طلایی و فوق العاده سودمندی را که می شد از تجزیه و تحلیل خطاها بدست آورید، به راحتی از دست بدهید.

 

منبع:رشد معلم مهرماه 85

علل افت تحصیلی در مقطع راهنمایی

هوالحکیم
                                                  
مدتها است که این سوال مطرح است که چرا ما در زمینه آموزش دانش آموزان بخصوص در دوره ی راهنمائی موفقیت چندانی نداریم ؟ بررسی های انجام شده در این مورد بسیار است . مهمترین آنها عبارتند ار: 1- فقر مالی  2- نبود یکی از والدین به هر دلیلی  3- فقر فرهنگی و دوزبان بودن دانش آموزان  4- شرایط سنی این دوره ی زندگی فراگیران  5- بیسوادی یا  کم سوادی والدین 6- بی انگیزه شدن دانش آموزان و......
که هر کدام جای تامل دارد . نقش معلم در اغلب موارد کم رنگ است . ولی در مورد بی انگیزه شدن و یا حتی داشتن انگیزه بسیارموثر است .متاسفانه مشاهده شده که بعضی از دانش آموزان که آمار آنها کم  نیزنمی باشد علاقه شان را به یاد گیری به هر دلیلی از دست داده اند یا حتی دچارشکست تحصیلی یا بعضا ترک تحصیل شده اند . سوال این است که چگونه می توان با این دانش آموزان ارتباط بر قرار کرد ودرآنها ایجاد انگیزه نمود ؟
الف- خود ما ( معلمین ) باید عوامل موثر بر انگیزش را بشناسیم یعنی درک ماهیت انگیزش . انگیزش را رغبت، تمایل یا نیروی محرک برای انجام کارمی توان تعریف کردوعوامل درونی و بیرونی هر دو در تعیین ماهیت انگیزش و نحوۀ افزایش آن نقش مهمی دارند و باعث ایجاد – نیروی محرکی برای انجام کارها میگردد. اهداف و انتظارات فرد برای کسب موفقیت یا شکست و احساسات مثبت و منفی ما را در درک  تاثیر خودباوری های آموخته شده  بر اهداف انتظارات احساسات انگیزش وعملکرد آن یاری می کنند.همچنین دریافت حمایت اجتماعی وعاطفی ازسوی افراد مؤثر بر انگیزه یاد گیری بسیار تأثیر گذار است .
ب- درک انگیزش و نحوۀ افزایش آن چگونه است ؟. به چه وسیله ای می توان دانش آموزان را با انگیزه وشاداب نمود ؟ راه های پیشنهادی زیر ارائه می شود :
1– معلم  می تواند  محیطی  سرشار از توجه  دلسوزانه  و اشتیاق برانگیزبه وجود آورد تا - دانش آموزرا نسبت به مؤثروارزشمند بودنش مطمئن سازد وفرصتهایی برای برقراری ارتباط فراهم کندتا نقش ها ، الگوها را شناسایی کند ودر جو بالنده ای از توجه و حمایت متقابل روابط اطمینان بخشی بر قرار کند .
2- مرحله بعدی اینکه به دانش آموزاجازه داده شود تا دست به انتخاب شخصی بزنند مقتضیات  ومیزان تکالیف را با ظرفیت هایش هماهنگ سازد. کمک برای درک ارزش دانش آموز به خودش،و درک فرایند یادگیری و فعالیت های یاد گیری ویژه .
انگیزش ذاتی دانش آموزان به یادگیری می تواند  در محیطی  امن ، اعتمادبخش و حمایتگرانه پرورش یابد .
3 - سومین مرحله از نحوۀ افزایش انگیزش در دانش آموزان تمرکز معلم بر شیوه هایی است
که در آن دانش آموز،هم مسئولیت فردی خود را دریاد گیری بپذیرد و هم به طور فعالانه ، در تجارب یاد گیری درگیر شود . معلم به عنوان برانگیزاننده ، در بر دارنده رشد فزاینده احساس مثبت دانش آموز نسبت به خود و ایجاد انگیزه یاد گیری به عنوان یک عامل مهم ، خلاقانه و هماوردجویانه است ،زیرا یاد گیری ، امری فعال و هدفمند است و شما برای این کار ، نیازبه راهبرد هایی دارید که با تشویق فعالانه، رفتارو افکار هدفمندانه دانش آموزان را به کار گیرد. 
ج- کمک به دانش آموزان برای درک خود و ارزش گذاشتن به خویش .معلم می تواند به دانش- آموزان خود کمک کند تا علی رغم تجارب منفی گذشته و به رغم شیوه های منفی آموخته شده  در باره خود و توانایی هایشان ، دریابند  که چگونه تفکرشان بر احساسات  و انگیزش آنها اثر- می گذارد؛ و به این ترتیب ، فرصتی به آنها می دهید تا با  یادگیری بهتر ، شاهد رشد انگیزش ذاتی آنان باشید .  با بررسی علایق دانش آموزان و مرتبط  ساختن یادگیری با اهداف و علایق شخصی آنها ، یاد گیری برای دانش آموز ارزشمند تلقی می شود .
د-خلق فضایی درکلاس که برای دانش آموزان ایجادانگیزه کند. این راهبردشامل مواردذیل است:
 1- یافتن راه هایی که دانش آموزان مسئولیت بیشتری برای یادگیری احساس کنند وبابرخورداری از حق انتخاب و کنترل نیاز به خود مختاری خود را ارضا نمایند .
2- کمک به دانش آموزان ازطریق الگوپذیری وآموزش مهارتها و راهبردهای خود ارزشی ،به منظور پذیرش خطر تحصیلی .
3- درک خود و هدایت افکار خویش به سمتی که در سایۀ آن بتوانید این ویژگی ها را با ایجاد فضای مثبت یادگیری مرتبط سازید .
در تحلیل نهایی ، مهم ترین اجزای سازنده برای با انگیزه ساختن دانش آموزان متضمن رشد هر یادگیرنده و رشد شخصی است . دانشس آموزانتان این ویژگی ها را احساس می کنند و به آنها – پاسخ می دهند ودرفرایند تدریش ، تخصص شما را با تخصص خود ترکیب می سازند . هنگامی که احساس راحتی و امنیت خاطر داشته باشند و صادقانه مورد احترام و توجه باشند و زمانی که به دیدن قابلیت های یادگیری خود تشویق شوند،حتی می توان با دشوارترین دانش آموزان ارتباط بر قرار کرد تا او یک بار دیگر انگیزهً یاد گرفتن را تجربه کند .
 
برداشت شده ازکتاب پرورش انگیزه در دانش آموزان
نویسنده : باربارا مک کومبز – جیمزپاپ

بارش مغزی

 

  بـارش مغــزي

مقدمــــــــه

بارش مغزي "BRAIN STORMING" يکي از شناخته شده ترين شيوه هاي برگزاري جلسات هم فکري و مشاوره بوده و کاربرد جهاني دارد. اين روش داراي مزايا و ويژگيهايي منحصر به فرد است. در واقع بسياري از تکنيک هاي ديگر منشعب از اين روش است. در اينجا ضمن معرفي کوتاهي از تاريخچه و تعريف بارش مغزي به بررسي قواعد اين روش مي پردازيم. آنگاه ترکيب اعضا و گروه مشخص مي شود و پس آن روند برگزاري يک جلسه بارش مغزي ارايه مي گردد. در نهايت مزايا و معايب اين روش معرفي مي شود تا دبيران و روساي جلسات بتوانند دامنه ي کاربرد آن را ارزيابي کرده و در جاي خود از آن استفاده کنند.

اين روش توسط الکس اسبورن در سال 1988 معرفي گرديد. در آن زمان بنياد فرهنگي اسبورن اين روش را در چندين شرکت تحقيقاتي، بازرگاني، علمي و فني براي حل مشکلات و مسايل مديريت به کار گرفت. موفقيت اين روش در کمک به حل مسايل آن چنان بود که ظرف مدت کوتاهي به عنوان روشي کارآمد شناخته شد.

فرهنگ لغت " وبستر" تعريف بارش مغزي را چنين بيان مي دارد : تکنيک برگزاري يک کنفرانس که در آن سعي گروه بر اين است تا راه حل مشخصي را بيابد، در اين روش همه ي نظرات در جمع بندي مورد استفاده قرار مي گيرند. روش بارش مغزي امروزه يکي از متداول ترين روشهاي تصميم گيري گروهي است و موجب گسترش و تحول بسياري از روشهاي مرتبط و مشابه گرديده است. دانشمندان زيادي از جمله : اسبورن، کال و همکاران، بوچارد، گچکا و همکاران، دلبگ و همکاران، لوئس، و نگاندي و سيج در کتابهاي خود به اين روش پرداخته اند و جهت ارتقا آن کوشيده اند.

 قواعـد بارش مغــزي

اسبورن عنوان مي دارد پيشنهاد ايجاد شده در ذهن يک فرد عادي در گروه، 2 برابر پيشنهاد ايجاد شده در حالت انفرادي است. در صورتي که قواعد و مقررات مشخصي براي جلسات بارش مغزي در نظر گرفته و رعايت گردد، اين روش بسيار کارآمدتر خواهد شد. بارش مغزي بر دو اصل و چهار قاعده ي اساسي استوار است. اصل اول مبتني بر تنوع نظرات است. تنواع نظرات، آن بخش از مغز را که به خلاقيت مربوط است فعال تر مي کند تا بر تفکر قضاوتي THINKING JUDJMENTAL خود فايق آيد. تفکر قضاوتي در واقع به معني ارزيابيها و نظرات تکميلي نسبت به مطلب مطرح شده است. به اين منظور بعد از آنکه تمامي پيشنهادات جمع آوري گرديد ؛ بررسي و ارزيابي پيشنهادات صورت مي گيرد. اصل دوم کميت، فزاينده کيفيت است. يعني هر چه تعداد پيشنهادات بيشتر شود، احتمال رسيدن به يک راه حل بهتر افزايش مي يابد.

 چهار قاعــده اساسي بارش مغــزي

?. انتقال ممنوع: اين مهمترين قاعده است و لازم است تمام اعضا به آن توجه کرده و بررسي و ارزيابي پيشنهاد را به آخر جلسه موکول کنند. ضمن اينکه ملاحظه تبعيض آميز پيشنهادات نيز ممنوع است.

?. اظهار نظر آزاد و بي واسطه: اين قاعده براي جرأت بخشيدن به شرکت کنندگان براي ارايه پيشنهاداتي است که به ذهن آنها خطور مي کند، به عبارت ديگر در يک جلسه بارش مغزي تمام اعضا بايد جسارت و شهامت اظهار نظر را پيدا کرده باشند و بدون آنکه ترسي از ارزيابي و بعضاً انتقاد مستقيم داشته باشند ؛ بتوانند پيشنهاد و نظر خود را بيان کنند. هر چه پيشنهادات جسورانه تر باشد نشان دهنده ي اجراي موفق تر جلسه است.

?. تأکيد بر کميت : هر چه تعداد نظرات بيشتر باشد، احتمال وجود پيشنهادات مفيد و کارسازتر در بين آنها بيشتر مي شود. موفقيت اجراي روش بارش مغزي با تعداد پيشنهادات مطرح شده در جلسه رابطه مستقيم دارد. در اين روش اين گونه عنوان مي شود که هر چه تعداد پيشنهاد بيشتر باشد احتمال وجود طرح پيشنهاد کيفي بيشتر است.

?. تلفيق و بهبود پيشنهادات : اعضا مي توانند علاوه بر ارايه پيشنهاد، نسبت به بهبود پيشنهاد خود اقدام کنند. روش بارش مغزي اين امکان را به اعضا مي دهد که پس از شنيدن پيشنهادات ديگران پيشنهاد اوليه بهبود داده شود. آنها همچنين مي توانند پيشنهاد خود را با چند پيشنهاد ديگر تلفيق کرده و پيشنهاد بهتر و کاملتري را به دست آورند.

ترکيب اعضاي گــروه بارش مغــزي

در هر جلسه بارش مغزي لازم است افراد ذيل حضور داشته باشند : رييس، دبير جلسه و اعضاي گروه، رييس جلسه، قواعد کاري و مسئله مورد بحث مشکل را مطرح مي کند و ناظر بر حسن اجراي آنهاست. دبير، کار ثبت صورتجلسه را انجام مي دهد. بهتر است دبير نزديک رييس جلسه بنشيند، به طوري که بتواند نقش رابط غير مستقيم بين رييس جلسه و اعضا را ايفا کند. بهتر است پيشنهادات به طور گزارشي، نه کلمه به کلمه، يادداشت شوند. اسبورن پيشنهاد مي کند که از افرادي که داراي موقعيتهاي شغلي يکسان هستند براي هم فکري، دعوت به عمل آيد. ضمناً بايد در نظر داشت چنانچه رييس و مرئوس با هم در يک گروه باشند اصل اظهار نظر آزاد و بيواسطه خدشه خواهد يافت مگر آنکه براي آن قبلاً تدابيري انديشيده شده باشد.

پيشنهاد ايجاد شده در ذهن يک فرد عادي در گروه ، 2 برابر پيشنهاد ايجاد شده در حالت انفرادي است.

 رويه برگـــزاري جلسات بارش مغـــــزي

يک گروه 6 تا 12 نفري از اعضا انتخاب مي شوند حتي الامکان از لحاظ رتبه ي اداري همسان باشند. مشکل به روشني تعريف شده و براي شرکت کنندگان توضيح کافي داده مي شود. حداقل يک هفته از طرح صورت مسئله گذشته باشد يعني دستور کار هر جلسه قبلاً اعلام شده باشد. بلافاصله پيش از جلسه اصلي بارش مغزي، براي اعضا، جلسه اي توجيهي برگزار مي شود. با نوشتن صورت مسئله بر روي تخته سياه به طوري که براي همه قابل خواندن باشد، جلسه بارش مغزي شروع مي شود.

رئيس جلسه 4 قاعده جلسه بارش مغزي را متذکر مي شود. هر يک از اعضا که مايل به ارايه پيشنهاد باشد دست خود را بالا مي برد و در هر نوبت يک پيشنهاد را ارايه مي دهد. رييس جلسه طي يادداشتي 2 کلمه اي و کوتاه، هر يک از پيشنهادات را روي تخته سياه مي نويسد و در همين حال دبير جلسه پيشنهاد را با جزئيات بيشتري ثبت مي کند. در صورت لزوم رييس جلسه مي تواند براي برانگيختن اذهان در ارايه پيشنهادات جديد صورت مسئله با پيشنهادات ارايه شده، را مجدداً طرح کند. مدت زمان جلسه نبايد از حد مجاز، که معمولاً 60 دقيقه است تجاوز کند.

مــزايا و معايب

باوجودي که روش بارش مغزي بسيار متداول است، ليکن تاکنون به طور خاص، در جهت روشن نمودن بهترين شرايط اجراي اين روش، تحقيقات کافي صورت نگرفته است. مزاياي اين روش عبارتنداز :

?.با توجه به اصل هم افزايي باعث مي شود خلاقيت گروهي مؤثرتر از خلاقيت فردي عمل کند.

?.با اين روش، در مدت زمان نسبتاً کوتاهي، شمار زيادي پيشنهاد حاصل مي شود.

با نوشتن صورت مسئله بر روي تخته سياه به طوريکه براي همه قابل خواندن باشد، جلسه  بارش مغزي شروع مي شود.

معايب و نقايص اين روش عبارتنــد از :

?. ممکن است ايجاد شرايط جهت اظهار نظر آزاد و بيواسطه دشوار باشد.

?. گروه معمولاً تحت فشار اکثريت قرار گرفته و موجب مي شود فرد با نظر اکثريت موافقت کند، حتي اگر قوياً احساس کند که نظر اکثريت اشتباه است.

?. اکثر اوقات تمايل گروه بر حصول يک توافق است، تا دستيابي به پيشنهادات متنوعي که به خوبي مورد بررسي قرار گرفته باشند، در واقع اين حرکت در حال حاضر بخاطر ساختار جلسات، به صورت عادت درآمده است.

?. هنگام بارش مغزي، اغلب افراد مواردي بديهي يا ايده آل را پيشنهاد مي کنند و اين از تلاش آنها براي بحث بيشتر و در نتيجه ارايه پيشنهادات خلاق مي کاهد.

?. ماهيت تنوع گراي بارش مغزي، خود به خود مسبب افزايش پيشنهادات مي شود ولي اصلاح و پالايش ساختاري پيشنهادات را در بر ندارند.

?. اگر گروه از يک رييس جلسه خود برخوردار نباشد ممکن است برخي از افراد جلسه را، به طور کامل تحت الشعاع خود قرار دهند.

?. اجراي موفقيت آميز اين روش مستلزم شناخت قبلي افراد از مسأله است.

?. در اين روش، بهبود مرحله به مرحله " تدريجي " پيشنهادات کمتر مشاهد مي شود.

?. گاهي اوقات اين روش، به مسايل نسبتاً ساده و پيش پا افتاده محدود گشته و باعث مي شود که روش ارايه شده براي حل مسايل کلي پيچيده و کارآيي کافي را نداشته باشد.

??. براي بعضي افراد، پيروي از قواعد اين روش، يا ارايه پيشنهادات متنوع مشکل است.

 

روشهــا و تکنيکهــاي مشابــه

از بارش مغزي روش هاي گوناگوني مشتق شده است. مثلاً يک روش مي گويد بهتر است شرکت کنندگان پيش از ورد به جلسه پيشنهادات خود را کتباً در اختيار رييس جلسه قرار دهند، رييس جلسه پيشنهادات را بدون اعلام منبع براي همه شرکت کنندگان قرائت مي کند. اين روش که براي از بين بردن معايب بندهاي 2 و 3 مورد استفاده قرار مي گيرد، بارش مغزي گمنام "Anonymous Brains " نام دارد. شيوه هاي ديگري نيز وجود دارد، به عنوان مثال از شرکت کنندگان خواسته مي شود، تا نظرات خود را در مدتي کوتاه به رشته تحرير درآورند. اين روش افکارنويسي "Brainwriting" خوانده مي شود.

تلفيقي از افکار نويسي و بارش مغزي نيز وجود دارد که به روش Trigger مشهور است. اين روش را جورج مولر کارشناس شرکت فورد موتور ابداع کرد. در اين روش شرکت کنندگان هر کدام شخصاً فهرستي از کلمات مرتبط به مسأله را تهيه مي کنند. مزيت اين روش بر روش بارش مغزي در اين است که قابليت بسط و گسترش پيشنهادات را دارد. ويليام گوردن به منظور غلبه بر برخي مشکلات بارش مغزي شيوه جديدي را ابداع کرد. رويه آن بدين گونه است که : رييس جلسه، از گروه مي خواهد تا به مفهوم با اصول مسأله پرداخته و مسأله را ريشه اي مورد بررسي قرار دهند، رفته رفته، با مطرح شدن نظرات متفاوت، افراد اطلاعات بيشتري پيدا کرده و پيشنهادات جديدي مطرح مي کنند. مزيت عمده اين روش امکان بررسي ساير پيشنهادات و عدم تمرکز بر يک پيشنهاد است. در نتيجه اين روش مانع تصميم گيري ناپخته در فرآيند حل مسأله مي گردد.

تلفيقي از افکار نويسي و بارش مغزي نيز وجود دارد که به روش Trigger مشهور است . اين روش را جوج مولر کارشناس شرکت فورد موتور ابداع کرد.

 گونه ديگر بارش مغزي شيوه of Problem Elements= Sil Succesive integeration است. اين روش به وسيله هلموت اشليکسوپ از مؤسسه باتل ابداع گرديد. معايب بندهاي شماره 5، 3، 2 با اين روش برطرف خواهد شد. در اين روش عناصر جلسات آزاد و روابط اجباري به طور فزايده ترکيب مي شوند تا اين که گروه به راه حل نهايي مورد توافق دست يابد. توفان فکري عبارت است از بيان تفکرهاي متنوع، در حالي که روش SIL کتبي بوده و تفکر چه متنوع، چه مشابه اصل است.

                                                                                               بهنام پیروی  قله زو