چنين است كه مادران ما به عنوان مثال: آش رشته، كشك بادمجان و كله‌جوش را با نعناداغ مي‌پزند يا اين كه برخي افراد باتجربه هنگام بروز سوء هاضمه و دل درد شديد كه پيامد خوردن گوجه سبز، چغاله، هندوانه، دوغ و ... است بي‌درنگ عرق نعناع و نبات تجويز مي‌كنند. تا اين كه گرمي، اثر هولناك و رنج‌آور آن سردي‌ها را خنثي سازد.

در حقيقت بايد گفت: اين دانش تجربي سرد و گرم چشيده‌هاي روزگار در واقع برآيند يافته‌هاي دانشمندان طب سنتي ايران است كه با تكيه بر صدها سال تجربه بر روي مواد غذايي به اين نتيجه دست يافته‌اند. آنان با ديدن نشانه‌هايي كه پس از خوردن غذاهاي گوناگون در افراد پديد مي‌آيد سردي و گرمي را اين‌گونه شرح داده‌اند.

سردي در اثر مصرف غذاهايي است كه پس از مصرف، سبب بروز يا تشديد ضعف عمومي بدن، سستي مفاصل، سردي بدن، خميازه، خواب‌آلودگي، كم‌حوصلگي، اضطراب، سرگيجه، افسردگي، سردرد، آبريزش از دهان، تهوع، تكرر ادرار، نفخ معده و افكار وسواسي مي‌گردد و گرمي نيز در اثر مصرف غذاهايي است كه پس از مصرف سبب بروز سرعت در سخن گفتن، بي‌تابي، آشفتگي، چالاكي، خشم، بي‌خوابي، زرنگي و زودفهمي، ‌تندي نبض، نمايان شدن رگ‌ها، سرخي پوست و تشنگي زياد مي‌گردد.

بر اين اساس پژوهشگران معتقدند: سردي‌ها بيش از گرمي‌ها بر خلق و خوي انسان اثر نامطلوب دارند و مي‌توانند سبب تشديد افسردگي و بروز افكار وسواسي در افراد گردند. در اين رابطه آنان دريافته‌اند كه اين سيستم به طور ژنتيك منتقل مي‌شود و خصوصيات مزاجي افراد از طريق ژنتيك به ارث مي‌رسد.

انواع غذاهاي سرد و گرم

براساس يافته‌هاي دانشمندان طب سنتي برخي غذاهايي كه به عنوان سردي برشمرده‌اند، شامل: ماست، خيار، هندوانه، گوجه، برنج، ترشي، ماهي، گيلاس، سيب‌زميني، پرتقال، عدس، دوغ، گوشت گوساله، ليموشيرين، آب‌ليمو، كاهو، آبغوره، انار و چايي بدون قند مي‌باشد و شماري از گرمي‌ها نيز شامل: آب‌نبات، شيره، عسل، خرما، موز، مربا، شيريني، كشمش، گردو، خربزه، گلابي، سير، روغن، هل، غذاهاي گوشتي و فسنجان مي‌‌باشد.

بر اين اساس مصرف كربوهيدرات‌ها (قندها)‌ به عنوان غذايي ميان‌وعده مي‌تواند سبب كاهش خستگي و افسردگي و ازدياد هوشياري در مصرف‌كننده گردد، به طور كلي با خوردن متعادل برخي كربوهيدرات‌ها معمولا يك ماده شيميايي به نام «سروتونين» در مغز آزاد مي‌شود كه اين ماده آرامبخش و تنظيم‌كننده وضع و حالت انسان به شمار مي‌آيد و باعث تقويت عواطف و احساسات مي‌شود.

البته مقادير زياده از حد مصرف چنين موادي هم مي‌تواند سبب تشديد حالت افسردگي گردد. شايد به همين دليل است كه برخي مواد پركربوهيدرات نظير: سيب‌زميني و برنج در زمره سردي‌ها به شمار آمده‌اند.

نكته: با توجه به اين كه تاثير داروهاي ضدافسردگي دست‌كم چند هفته پس از مصرف آنها در بيماران ديده مي‌شود و بالعكس تاثير غذاها بسيار زود و بدون فاصله است جا دارد پژوهش‌هاي گسترده‌اي درباره تاثير غذا بر خلق و خوي انسان از جمله افسردگي انجام گيرد.

فهرست غذا های گرم و سرد:

میوه ها و دانه های گرم وتر :
انجیر ، انگور ، بادام زمینی ، بادام شیرین ، بادام کوهی ، به ، تخم خربزه ، توت (شاه توت) ، انواع توت ها ، خربزه ، هویج ( زردک) ، سیب ، شلغم ، کدو ، کنجد ، گلاب ، لوبیا قرمز

میوه ها و دانه های گرم و خشک
. انبه ، بادام کاغذی ، بادمجان (خیلی گرم و خشک) ، تخم شربتی ، بولاغ اوتی ، پرتقال ، پسته ، پونه (خیلی گرم و خشک) ، پیاز (خیلی گرم و خشک) ، پیه ( دمبه) ، ترب (خیلی گرم و خشک) ، تره ، جعفری، دینارویه ، چای ، خردل ها ، خرما ، خرمالو ، دارچین ، روغن ، ریحان ، زرد چوبه ، زعفران ، زنجبیل ، زنیان ، زیتون ، زیره سیاه ، سیر ، شنبلیله ، فلفل (خیلی گرم و خشک) ، فندق ، کرفس ، کشمش انگور سیاه ( مویز) ، کلم ، کنگر ، گردو ، گل سرخ (خیلی گرم و خشک) ، لپه ، مرزه ، موسیر ، موم عسل ، نارگیل ، نخود ، نعناع ، عرق بهار نارنج ، هل .

غذاهای گرم و تر :
عسل ، نخود ، آب آبگوشت ، گوشت بوقلمون ، شیر میش ، گوشت غاز (پرنده) ، گوشت گوسفند ، گوشت مرغ خانگی ، گوشت مرغابی و اردک ، میگو (روبیان) ، گوشت بلدرچین ، گوشت کله ، جگر ، خورشت بادمجان ، خورش قورمه سبزی ، آبگوشت به ، آبگوشت کلم قمری ، آب شور ، کره ، خامه ، روغن ، نیمرو ، تخم مرغ ، گوشت بز ،
غذاهای گرم و خشک
گوشت آهو ، شیر شتر ، گوشت شتر ، گوشت شتر مرغ ، گوشت کبوتر ، کوهان شتر(خیلی گرم و خشک) ، گوشت گاومیش ، گوشت گنجشک ، گوشت لک لک ، نمک طعام (خیلی گرم و خشک) ، گوشت اردک ، خورش فسنجان .

میوه ها و دانه های معتدل :
برگ چغندر ، برنج ، تمشک ، چغندر ، عدس ، عناب ، گرمک ، گندم ، قهوه ، کاسنی ، کاهو ، موز .

غذاهای معتدل :
شیر گاو ، گوشت کبک ، گوشت کبک دری ، کوکو سبزی ، فرنی ، کوفته ، کشک بادنجان ، شیر برنج ، نان فطیر .

میوه ها و دانه های سرد و تر :
اسفناج ، آلو ، انار ، باقلا ، بالنگ ، بامیه ، خرفه ، پنیر ، خیار ، دوغ ، زردآلو ، کدو (تخم) ، کدو حلوایی ، گلابی ، هلو ، هندوانه ،

میوه و دانه های سرد و خشک
ارزن ، ازگیل ، انار ترش ، تمبر هندی ، جو ، ذرت ، ریواس ، زرشک ، سرکه ، سنجد ، شاه بلوط ، گشنیز ، گیلاس ، لیمو امانی ، لیمو ترش ، لیمو شیرین ، ماش ، نارنج ، نشاسته ، ولیک .

غذاهای سرد و تر :
شیر بز ، ماست ، دوغ ، مرغ ماشینی ، قره قروت ، شیر بز ، ماهی ،

غذاهای سرد و خشک
کشک ، گوشت گاو .
(این قانون مصرف سردیهاست : اگر پنیرمیخورید حتما با گردو خورده شود ، اگر ماست و دوغ میخورید حتما با یک قاشق چایخوری زنیان خورده شود ، اگر ماهی میخورید با خرما خورده شود ، اگر برنج میخورید با زیره خورده شود ، مرغ را حتما با گرمی خورده شود ، و هر چیز سرد دیگر با گرمی هائی مثل عسل و خرما و دیگر غذاهای گرم .)