موادّ از ذرّات‌ بسيار ريزي‌ به‌ نام‌ مولكول‌ تشكيل‌ شده‌اند. مولكول‌ كوچكترين‌ جزء يك‌ مادّه‌ است‌ كه‌ به‌ تنهايي‌ و به‌ طور مستقل‌ تمام‌ خصوصيات‌ آن‌ مادّه‌ را داراست‌. به‌ طور مثال‌، اگر مولكول‌ شكر را مورد بررسي‌ قرار دهيم‌، خواهيم‌ ديد كه‌ تمام‌ خصوصيات‌ شكر از جمله‌ طعم‌، رنگ‌ و شكل‌ آن‌ را دارد. مولكولهاي‌ موادّ مختلف‌، اندازه‌هاي‌ متفاوتي‌ دارند. برخي‌ از مولكولها فقط‌ چند بيليونيم‌ يك‌ سانتي‌مترند، در حالي‌ كه‌ برخي‌ ديگر هزاران‌ برابر بزرگترند. گازها مولكولهاي‌ كوچكي‌ دارند. يك‌ سانتي‌ متر مكعب‌ هوا حدود (000/000/000/000/000/2500) 19 10 * 5/2 مولكول‌ دارد.

           با اينكه‌ هر مادّه‌اي‌ داراي‌ تعداد بي‌شماري‌ مولكول‌ است‌، ولي‌ بين‌ اين‌ مولكولها نيز مقداري‌ فضاي‌ خالي‌ وجود دارد. مولكولهاي‌ موادّ مرتّب‌ در حال‌ جنبش‌اند. با افزايش‌ حرارت‌، جنبش‌ مولكولها نيز افزايش‌ مي‌يابد. هر چه‌ مادّه‌اي‌ گرمتر شود، جنبش‌ مولكولهايش‌ هم‌ بيشتر مي‌شود. جنبش‌ مولكولي‌ گازها بسيار بيشتر از جامدات‌ و مايعات‌ است‌. حتّي‌ مولكولهاي‌ يخ‌ نيز در حال‌ حركت‌اند. ولي‌ آيا عجيب‌ نيست‌ كه‌ با وجود متحرّك‌ بودن‌ مولكولهاي‌ يك‌ مادّه‌، آن‌ مادّه‌ را لرزان‌ نمي‌بينيم‌؟ در واقع‌ نيروي‌ جاذبه‌اي‌ كه‌ بين‌ مولكولها وجود دارد، آنها را كنار هم‌ نگه‌ مي‌دارد. اگر اين‌ نيرو نبود، مولكولها در جهات‌ مختلف‌ پراكنده‌ مي‌شدند.

           وقتي‌ مولكولهاي‌ يك‌ جسم‌ جامد، گرم‌ مي‌شوند، سرعت‌ حركتشان‌ افزايش‌ مي‌يابد و نيروي‌ جاذبه‌ بينشان‌ كم‌ مي‌شود. اگر افزايش‌ حرارت‌ ادامه‌ پيدا كند، جنبش‌ مولكولها باز هم‌ بيشتر مي‌شود و جسم‌ جامد به‌ مايع‌ و سرانجام‌ به‌ گاز تبديل‌ مي‌شود.

منبع:

چرا، چطور، چگونه؟ (جلد 1)
سونيتا گوپتا، نينا آگراوال
پريسا همايون روز، پريچهر همايون روز